BIEGANIE: Muzyka sprawia, że trening wydaje się łatwiejszy, ale czy naprawdę biegamy szybciej?

Słuchawki, ulubiona playlista i ruszamy! Dla wielu biegaczy muzyka jest nieodłącznym elementem treningu. Pomaga utrzymać motywację, poprawia nastrój i sprawia, że kolejne kilometry mijają szybciej. Co więcej, podczas słuchania ulubionych utworów wysiłek może wydawać się mniej męczący. Ale czy oznacza to, że dzięki muzyce rzeczywiście poprawiamy swoją wydolność i osiągamy lepsze wyniki? Niekoniecznie. Warto rozróżnić to, jak intensywnie odczuwamy wysiłek, od tego, jak intensywnie faktycznie pracuje nasz organizm.

1. Dlaczego bieganie z muzyką wydaje się łatwiejsze?

Jednym z najlepiej poznanych efektów słuchania muzyki podczas aktywności fizycznej jest zmniejszenie subiektywnego odczuwania wysiłku. Podczas biegania mózg nieustannie odbiera sygnały z organizmu: informacje o pracy mięśni, oddechu, temperaturze ciała czy narastającym zmęczeniu. Muzyka stanowi dodatkowy bodziec, który może częściowo odwracać uwagę od tych sygnałów.

W praktyce oznacza to, że:

- mniej koncentrujemy się na zmęczeniu i dyskomforcie,

- łatwiej utrzymujemy motywację,

- trening może wydawać się krótszy i przyjemniejszy,

- monotonia długiego biegu staje się mniej odczuwalna.

Muzyka nie sprawia jednak, że organizm przestaje się męczyć. Zmienia przede wszystkim sposób, w jaki odbieramy i interpretujemy wysiłek.

2. Jak muzyka wpływa na mózg, motywację i odczuwanie zmęczenia?

Słuchanie muzyki angażuje wiele obszarów mózgu, w tym układy związane z emocjami, uwagą, nagrodą i motywacją. Szczególnie istotny jest układ dopaminergiczny. Utwory, które lubimy, mogą wpływać na aktywność układu nagrody i uwalnianie dopaminy - neuroprzekaźnika zaangażowanego między innymi w motywację, oczekiwanie nagrody i odczuwanie przyjemności.

Dlatego ulubiona piosenka może:

- poprawiać nastrój przed treningiem,

- zwiększać chęć do rozpoczęcia aktywności,

- pomagać utrzymać zaangażowanie podczas wysiłku,

- zmniejszać odczuwanie dyskomfortu.

Muzyka może również wpływać na koncentrację i pobudzenie psychofizyczne. Dynamiczny utwór może dodawać energii, natomiast spokojniejsza melodia pomagać w utrzymaniu relaksu. Warto jednak pamiętać, że reakcja na muzykę jest indywidualna. Ten sam utwór może motywować jedną osobę, a drugą rozpraszać.

3. Czy tempo muzyki (BPM) wpływa na rytm i prędkość biegu?

BPM (beats per minute) oznacza liczbę uderzeń na minutę, czyli tempo utworu. W kontekście biegania jest to interesujący parametr, ponieważ rytm muzyki może wpływać na naturalną kadencję, czyli liczbę kroków wykonywanych na minutę. Muzyka o szybkim tempie może zachęcać do zwiększenia częstotliwości kroków, a bardziej rytmiczne utwory mogą ułatwiać utrzymanie regularnego rytmu biegu.

Nie oznacza to jednak, że należy dobierać muzykę według zasady: im więcej BPM, tym szybciej biegamy.

Dlaczego?

- Kadencja zależy również od prędkości biegu, długości kroku, techniki i indywidualnych predyspozycji.

- Rytm muzyki nie zawsze odpowiada rytmowi kroków.

- Wymuszanie określonej kadencji może prowadzić do nienaturalnego sposobu poruszania się.

Warto eksperymentować z tempem utworów, ale nie traktować BPM jako narzędzia do narzucania sobie konkretnej prędkości.

4. Muzyka a rzeczywista wydolność - czy poprawia wyniki, czy tylko zmniejsza odczuwany wysiłek?

To jedna z najważniejszych kwestii, jeśli spojrzymy na muzykę z perspektywy treningu biegowego.

Musimy rozróżnić dwa pojęcia:

1. Subiektywne odczuwanie wysiłku (RPE - Rating of Perceived Exertion) - czyli to, jak ciężki wydaje nam się trening. Możemy oceniać je na przykład w skali od 1 do 10.

2. Rzeczywista intensywność wysiłku - czyli to, jak mocno faktycznie pracuje nasz organizm. Możemy ją oceniać między innymi na podstawie tętna, tempa biegu, poboru tlenu (VO2) czy innych parametrów fizjologicznych.

Te dwa elementy nie zawsze zmieniają się w tym samym stopniu.

Wyobraźmy sobie dwie sytuacje:

- Biegniemy 5 km w tempie 6:00 min/km bez muzyki. Wysiłek oceniamy na 7/10.

- Biegniemy 5 km w tym samym tempie, ale słuchamy ulubionej playlisty. Wysiłek oceniamy na 5/10.

Tempo i obciążenie organizmu mogą pozostać bardzo podobne, ale trening odczuwamy jako łatwiejszy.

Czy muzyka może jednak poprawić wyniki sportowe?
Tak, w określonych warunkach. Badania wskazują, że słuchanie muzyki może nie tylko obniżać subiektywne odczuwanie wysiłku, ale również niekiedy poprawiać wydolność wytrzymałościową i zwiększać tolerancję wysiłku.

Dzieje się tak między innymi dlatego, że muzyka może poprawiać nastrój, zwiększać motywację i pomagać utrzymać zaangażowanie podczas aktywności.

W rezultacie niektóre osoby mogą być w stanie dłużej utrzymywać wysiłek lub osiągać lepsze wyniki w określonych testach wysiłkowych.

Nie jest to jednak reguła. Efekt zależy od rodzaju aktywności, intensywności wysiłku, preferencji muzycznych i indywidualnej reakcji organizmu.

5. Kiedy muzyka może przeszkadzać?

Choć muzyka ma wiele zalet, nie zawsze jest najlepszym rozwiązaniem. W niektórych sytuacjach może utrudniać kontrolowanie treningu i ograniczać bezpieczeństwo.

- Rozproszenie uwagi

Podczas biegania powinniśmy zwracać uwagę na otoczenie, nawierzchnię, innych uczestników ruchu oraz sygnały wysyłane przez organizm. Głośna muzyka może utrudniać usłyszenie samochodu, rowerzysty czy ostrzeżenia innego biegacza.

- Ignorowanie sygnałów organizmu

Muzyka może zmniejszać koncentrację na zmęczeniu, dlatego łatwiej przeoczyć moment, w którym zaczynamy biec zbyt intensywnie. Szczególnie istotne jest to podczas spokojnych treningów, które mają rozwijać bazę tlenową. Jeżeli plan zakłada swobodny bieg w pierwszej strefie intensywności, a my pod wpływem dynamicznej playlisty zaczynamy przyspieszać, możemy nieświadomie zmienić założenia treningowe.

- Utrudniona kontrola tempa

Podczas treningów tempowych i interwałów ważne jest utrzymywanie określonej intensywności. Muzyka może pomagać w motywacji, ale jednocześnie zachęcać do przyspieszania, nawet gdy nie jest to zgodne z planem.

- Bezpieczeństwo podczas biegania w przestrzeni publicznej

Szczególną ostrożność należy zachować podczas biegania przy drogach, na skrzyżowaniach i w miejscach o dużym natężeniu ruchu.

Jeśli korzystamy ze słuchawek, warto:

- utrzymywać umiarkowaną głośność,

- wybierać tryb transparentny lub otwarty, który pozwala słyszeć otoczenie,

- zachować szczególną ostrożność na skrzyżowaniach i przejściach dla pieszych,

- rozważyć bieganie bez słuchawek w szczególnie wymagających warunkach.

6. Bieganie z muzyką czy bez - co wybrać w zależności od rodzaju treningu?

Nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi. Wiele zależy od celu treningowego i tego, nad czym aktualnie pracujemy.

- Spokojne wybiegania

Muzyka jest opcjonalna. Może umilać czas i pomagać utrzymać motywację, szczególnie podczas dłuższych treningów. Warto jednak czasami biegać bez słuchawek, aby lepiej kontrolować oddech, tempo i swobodę wysiłku.

- Długie wybiegania

To jeden z treningów, podczas których muzyka może okazać się szczególnie pomocna. Kilkadziesiąt minut lub kilka godzin biegu potrafi być monotonne, dlatego ulubiona playlista może ułatwić utrzymanie motywacji i sprawić, że czas będzie mijał przyjemniej.

- Interwały

Dynamiczna muzyka może dodawać energii i pomagać w utrzymaniu zaangażowania podczas intensywnych odcinków. Nie powinna jednak zastępować kontroli tempa, czasu trwania powtórzeń i przerw regeneracyjnych.

- Treningi tempowe

Tutaj wszystko zależy od indywidualnych preferencji. Muzyka może pomagać w utrzymaniu motywacji, ale najważniejsze pozostaje realizowanie założonej intensywności. Nie warto przyspieszać tylko dlatego, że w słuchawkach właśnie pojawił się ulubiony, dynamiczny utwór.

- Biegi regeneracyjne

Warto postawić na spokojniejszą muzykę lub całkowicie z niej zrezygnować. Celem takiego treningu jest regeneracja i utrzymanie niskiej intensywności, dlatego dobrze jest skupić się na swobodnym oddechu i komforcie biegu.

- Zawody

Muzyka może pomagać w koncentracji i motywacji, szczególnie podczas trudniejszych momentów rywalizacji. Trzeba jednak pamiętać, że niektóre imprezy biegowe ograniczają lub zabraniają korzystania ze słuchawek ze względów bezpieczeństwa. Zawsze warto wcześniej sprawdzić regulamin konkretnego wydarzenia.

Summary

Słuchawki mogą pomagać, ale nie powinny zastępować świadomości treningowej. Muzyka może być świetnym wsparciem podczas biegania. Poprawia nastrój, zwiększa motywację, pomaga odwrócić uwagę od zmęczenia i sprawia, że trening staje się przyjemniejszy. Może również pozytywnie wpływać na wyniki sportowe, ale nie należy traktować jej jako sposobu na automatyczne zwiększenie wydolności. Najważniejsze jest zrozumienie, że to, jak odczuwamy wysiłek, nie zawsze odpowiada temu, jak mocno pracuje nasz organizm.

Dlatego warto korzystać z muzyki świadomie:

- wybierać ją wtedy, kiedy pomaga nam utrzymać motywację,

- nie pozwalać, aby narzucała nam tempo biegu,

- kontrolować intensywność treningu zgodnie z jego założeniami,

- czasami zostawiać słuchawki w domu i pobiegać w ciszy.

Bo dobry trening to nie zawsze ten, podczas którego przebiegliśmy szybciej. Czasami to ten, podczas którego potrafiliśmy zwolnić, utrzymać odpowiednią intensywność i zrealizować założony cel.

Bibliography:

1. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3339578/

2. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31804098/

3. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24334323/

Opracowała: Justyna Kurasz

‍

Other articles

See the rest

A newsletter you can incorporate into your everyday life

Once a week, I send out recipes, tips on food and exercise, and content you won't find on my Instagram. No pressure, no "perfect Mondays."

By signing up, you agree to receive emails. You can unsubscribe at any time.